MALPRAKTİS
NEDİR?
İngilizce’den dilimize yeni girmiş bir kavram. Nişanyan
Etimoloji Sözlüğüne göre tespit edilen
en eski Türkçe kaynak 2001 tarihli.
Türkçe Sözlük
malpraktis İng. malpractice
Özen göstermeksizin veya yanlış uygulanan tedavi
sonucunda ortaya çıkan, görevi kötüye kullanma anlamına gelen hukuki durum.
Nişanyan
İngilizce malpractice “(özellikle tıpta) yanlış uygulama” sözcüğünden alıntıdır. Bu
sözcük İngilizce ve Fransızca mal “kötü, yanlış” ve İngilizce practice “pratik” sözcüklerinin bileşiğidir.
İngilizce
Etimoloji Sözlüğü
mal- +practice
kelimelerinden türetilmiş melez bir kelimedir.
1670’lerden itibaren “cehalet/bilgisizlik,
dikkatsizlik/ihmal veya suç niyeti gibi nedenlerle hastalığa, hamileliğe ve
bedensel yaralanmaya karşı kötü muamele” anlamında kullanılmaya başlanmıştır.
1758’den itibaren de “bir kişinin güvenilir bir
konumdayken kendi menfaati için yasadışı eylemde bulunması” anlamı eklenmiştir.
Malpractice: (isim) (Webster Sözlük)
1: Mesleki görevi ihmal
veya yaralanma, kayıp veya hasarla sonuçlanan profesyonel hizmetler sunan
birinin (bir doktor gibi) olağan bir mesleki beceri veya öğrenme derecesini
uygulamadaki başarısızlığı
2: Zararlı, ihmalkar veya yanlış bir
uygulama : Kötü uygulama
Mal ve Practice kelimelerini
biraz daha yakından inceleyelim:
Mal-
(Kısaltma)
Kötü, kötü
şekilde, anormal, anormal şekilde, yetersiz, eksik, yetersiz şekilde
Etimolojisi:
Eski İngilizce ve İngilizce-Fransızca “kötü, kötülük,
kötü şekilde” anlamlarında kullanılan “mal”
kelimesinden, Latince “kötü, kötülük, yanlış, kusurlu, eksik, olumsuz”
anlamlarında kullanılan “mal, male,malus”
kelimelerinden, muhtemelen Proto-Hint-Avrupa dillerinde “kötü, yanlış” anlamına
gelen “mel” kelimesinden
Practice (fiil
ve isim)
Uygulamak, uygulama
Fiil olarak tanımları
1)-Yürütmek, uygulamak (14.yy dan itibaren)
-alışkanlıkla
yapmak veya yapmak
-profesyonel olarak meşgul olmak
2)-Yetkin olmak için tekrar tekrar yapmak
-tekrarlanan egzersizlerle eğitmek
İsim olarak tanımları
1)-gerçek performans veya uygulama ( 15. yy dan itibaren)
-tekrarlanan veya alışılmış eylem
- Bir şey yapmanın olağan yolu
-dava ve kovuşturmaların yapılma şekli
2)-yeterlilik için sistematik egzersiz
-egzersizle yetkin olma
-mesleğin sürekli icrası
Etimolojisi:
Eski İngilizce “practisen”(pratik yapmak), Eski Fransızca
“practiser”(uygulayıcı), Ortaçağ Latince “practizare(uygulama) , practicare(uygulama),
practica practice (pratik uygulama), geç latince “practice” (uygulama), Yunanca
“praktikē ve dişili praktikos”(uygulama)
Pract : yapmak, hareket
etmek ve çalışmak anlamlarında Latince bir köktür.
Tıbbi
Malpraktis (*)
Malpraktis “mala”(kötü) ve “praxis”(uygulama)
kelimelerinin birleşmesinden oluşup “hatalı, yanlış mesleki uygulama”
anlamındadır. Ayrıca “bir meslek mensubunun, mesleğini uyguladığı esnada ortaya
çıkan hatalı, kusurlu hareketleri” olarak da tanımlanabilir.
Tıbbi malpraktis (tıbbi uygulama hataları) Dünya Tabipler
Birliği’nin 1992 yılında yapılan 44. Genel Kurulu'nda kabul edilen Marbella
Bildirgesi’nde “hekimin tedavi sırasında standart uygulamayı yapmaması, beceri
eksikliği veya hastaya tedavi vermemesi ile oluşan zarar” şeklinde tanımlanmış;
tıbbi bakım ve tedavi sırasında görülen ve hekimin hatası olmayan durumlardan
(komplikasyon) ayırt edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. TTB Hekimlik Mesleği
Etik İlkeleri Madde 13’te “ Bilgisizlik, deneyimsizlik ya da ilgisizlik nedeni
ile bir hastanın zarar görmesi, hekimliğin kötü uygulanması ”, TTB Disiplin
Yönetmeliği’nde ise “meslekte bilgi ve beceri yetersizliği, özen eksikliği,
dikkatsizlik ve benzeri kusurlardan dolayı eksik ya da yanlış tanı ve tedavide
bulunarak hastaya zarar vermek” olarak tanımlanmıştır.
Tıbbi kötü uygulama (**);
Sağlık personelinin kasıt veya kusur veya ihmal ile standart uygulamayı
yapmaması bilgi veya beceri eksikliği ile yanlış veya eksik teşhiste bulunması
veya yanlış tedavi uygulaması veya hastaya tedavi vermemesi ile oluşan zarar
meydana getiren fiil ve durumu,
** Tıbbi Hizmetlerin Kötü Uygulanmasından Doğan Sorumluluk
Kanun Teklifi -2020 - Madde
3
